Wiesiołek pochodzi z Ameryki Północnej. Jest także powszechnie używany w Europie oraz Azji. Występuje jego wiele gatunków i odmian. Najbardziej interesujące jest jego zastosowanie w lecznictwie, oraz w kosmetykach do pielęgnacji skóry. Z oleju wiesiołka wytwarzane są też suplementy diety.
Wiesiołek ma ogromne korzyści w leczeniu niestrawności, pierwszych objawów stwardnienia rozsianego. Jego właściwości pomagają w osiągnięciu lepszych efektów w trakcie odchudzania, ale też uzupełnia zawartość soli mineralnych w organizmie. Wykorzystywany jest do radzenia sobie z bólami reumatycznymi, wzmacnia odporność. Olej z niego, można stosować w kapsułkach do połykania, jak również w formie kropli dodawać do posiłków. Niestety, nie jest zalecane poddawanie go obróbce termicznej, ale stosowanie na zimno, aby nie stracił swoich właściwości. Wiesiołek, szczególnie polecany jest, dla osób w podeszłym wieku. Chroni organizm przed podwyższonym cholesterolem, ale także jest nieoceniony w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Regularne stosowanie oleju z wiesiołka pomaga odtruwać organizm z toksyn. Ta roślina ma działanie przeciwstarzeniowe, ponieważ pomaga zwalczać wolne rodniki. Nazywany jest przez to, rośliną stworzoną dla kobiet i mężczyzn. Posiada duże ilości witaminy E, cynk, selen, magnez, fitosterole. Zbudowany jest w 70% z kwasu linolowego, na drugim miejscu prawie w 15% z kwasu gamma-linolenowego. Taki skład olejku z wiesiołka pomaga walczyć ze stanami zapalnymi, tj. egzema, trądzik i AZS, oraz wspomaga wzmocnić odporność skóry. Często, roślina ta, stosowana jest przez kobiety w trakcie menopauzy, ponieważ naturalnie podwyższa poziom estrogenu. Pomaga także przy podwyższonej ilości testosteronu w organizmie, naturalnie go obniżając. Zbawiennie więc wpływa na kobiecą gospodarkę hormonalną. Kobiety, którym uprzykrzają bolesne miesiączkowania, czy też nieregularne cykle menstruacyjne, napewno olejek pomoże. U dziewczyn, które marzą o długich i mocnych paznokciach, zaleca się trzy miesięczne przyjmowanie oleju z wiesiołka.
1.1 Kwas linolowy i gamma – linolenowy
Kwas linolowy inaczej kwas LA, należy do rodziny kwasów Omega-6, czyli nienasyconych kwasów tłuszczowych. Kwas ten jest niezbędnym składnikiem diety, ponieważ nie jest syntezowany przez organizm. Rzadko spotyka się niedobór kwasu linolowego w organizmie, najczęściej występuje u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym lub u osób, które muszą stosować żywienie dożylne. Ten kwas używany jest w przemyśle, produkuje się z niego mydła i farby olejne.
LA występuje m.inn. w mleku krowim pełnotłustym, olejach roślinnych, w ziarnach słonecznika i siemieniu lnianym oraz w niektórych grzybach np. pieczarkach. Ilość kwasu w tych produktach zależy od wielu czynników. Najwięcej go będzie w mleku krów hodowanych na pastwisku w gospodarstwach ekologicznych, gdzie mają one nieograniczony dostęp do pożywienia ze środowiska naturalnego. W kosmetyce, kwas linolowy można spotkać najczęściej w produktach o działaniu antyoksydacyjnym. LA spowalnia rozwój komórek rakowych, jak i pomaga przy zahamowaniu przerzutów powstałych w trakcie chorowania na raka jelita grubego czy czerniaka. Obserwacje naukowców, które odbywały się w trakcie stosowania tego kwasu, potwierdziły opóźnianie kształtowania się blaszki miażdżycowej i zapobieganie utlenianiu się cholesterolu. Sportowcy zawodowi, spożywający kwas linolowy w postaci odżywek i suplementów diety, cieszyli się z przyrostu masy mięśniowej. Często LA znajdziemy w wspomagaczach dla osób otyłych, ponieważ pomaga w większym spalaniu tkanki tłuszczowej. W kosmetykach kwas ten ma działanie nawilżające, działa na szorstkość skóry jak i przyspiesza odnowę komórkową.. Skutki uboczne przy stosowaniu kwasu linolowego praktycznie nie występują, chyba że przyjmujemy go za dużo. Wtedy mogą wystąpić nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka. Natomiast, jeżeli chodzi o niedobory kwasu w organizmie, skutki uboczne nie są jeszcze do końca znane.
1.2 Kwas Gamma-linolenowy (ALA) jest to również niezbędny nienasycony kwas
tłuszczowy omega - 3, który musi być dostarczany do organizmu podobnie jak kwas linolowy. Występuje on w produktach pochodzenia roślinnego. Kwas ten niezbędny jest do prawidłowego funkcjonowania układu sercowo - naczyniowego. W organizmie ludzkim ma działanie przeciwzapalne. Jest stosowany w kosmetykach do pielęgnacji skóry, przy egzemie i alergiach. Kosmetyki te wspomagają nawilżenie skóry i prawidłowe jej funkcjonowanie. Przyjmowany doustnie łagodzi przebieg choroby RZS (reumatoidalne zapalenie stawów), rozrzedza krew, przyczyniając się do normalizacji wysokiego ciśnienia. Dzienne zapotrzebowanie kwasu gamma nie jest jeszcze do końca przebadane, ale nie oznacza to, że nie jest nam potrzebny do prawidłowego funkcjonowania. Natomiast konsekwencja zbyt niskiego suplementowania tego kwasu, może zwiększać ryzyko występowania alergii oraz stanów zapalnych skóry, nadmiernemu przesuszeniu, pogorszając jej stan. Najczęściej występuje w takim przypadku utrata elastyczności skóry i mogą pojawić się głębokie zmarszczki, nie tylko na twarzy, ale też na niektórych częściach ciała. Nadpodaż kwasu gamma-linolenowego może skutkować bólami głowy, brzucha, nudnościami, biegunką ale może też działać pro zapalnie przy niedoborze cynku, magnezu, witaminy B6, C i omega -3. Przeciwwskazaniami do stosowania suplementacji kwasu ALA jest padaczka, ale również podejrzenie raka prostaty. Kwas ten nasila działanie leków rozrzedzających krew m. inn. leków przeciwzakrzepowych i aspiryny.
2. Inne kwasy tłuszczowe w wiesiołku
Olej z wiesiołka zawiera w sobie, jak było wspomniane wcześniej 80% kwasu linolowego i gamma-linolenowego. Pozostałe 20% stanowią kwas palmitynowy, stearynowy i oleinowy, fitosterole, witamina E, A, cynk, wapń i magnez.
A) Kwas palmitynowy
Kwas palmitynowy, inaczej heksadekan jest monozasadowym kwasem karboksylowym. Jest to kwas najczęściej występujący w przyrodzie. Konsystencja przypomina wosk, w kosmetykach używany jako emolient, czyli tłusty. Zostawia warstwę okluzyjną na powierzchni skóry, ale może być też komedogenny.
B) Kwas stearynowy
Kwas stearynowy, inaczej oktadekanowy, używany w przemyśle spożywczym, kosmetologicznym i farmaceutycznym. Kwas ten świetnie łączy składniki substancji czynnej powierzchniowo, ponieważ jest emulgatorem.
C) Kwas oleinowy
Kwas oleinowy jest bezbarwnym olejem o neutralnym zapachu. Używa się go w kosmetykach i farmaceutyce, ma właściwości szybszego gojenia ran, ponieważ jest głównym budulcem tłuszczu w ludzkim organizmie.
D) Fitosterole
Fitosterole to sterole roślinne, które mają hipocholesterolemiczne właściwości, czyli hamują absorpcję cholesterolu w jelicie cienkim. Fitosterole są bardzo ważne dla naszego organizmu, a przede wszystkim dla skóry, ponieważ mają działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, antyoksydacyjne oraz przeciwnowotworowe. Dobroczynnie wpływają na naszą skórę, biorąc czynny udział w syntezie kolagenu i elastyny, poprawiając jędrność i elastyczność naszej powłoki.
3. Inne witaminy I minerały obecne w wiesiołku
Witamina E, A, cynk, wapń i magnez mają przede wszystkim dobroczynne właściwości na organizm człowieka. Witamina E posiada właściwości antyoksydacyjne, ale także normalizuje poziom glukozy we krwi. Witamina A przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania skóry, przyspieszając złuszczanie martwego naskórka, jednocześnie ją odbudowując. Pobudza syntezę włókien kolagenowych, odpowiedzialnych za sprężystość. Poprawia koloryt skóry, rozjaśniając przebarwienia. Cynk jest potrzebny do leczenia trądziku czy łuszczycy. Ponadto stosuje się go, do poprawy funkcji odpornościowych organizmu, przyspiesza gojenie ran i wpływa korzystnie na płodność. Wapń to składnik mineralny tkanki kostnej, ale też zębów, dzięki czemu są twarde i mocne. Reguluje pracę układu nerwowego i mięśniowego. Bierze udział w leczeniu uczuleń i stanów zapalnych. Magnez jest potrzebny dla prawidłowego funkcjonowania mięśni, wspomaga stan ogólny naszego organizmu. Pomaga pozbyć się skurczy mięśni, ale też wpływa na wydolność serca. Część witamin, między innymi witamina E, A, do prawidłowego wchłaniania przez organizm potrzebuje niezbędnych kwasów tłuszczowych.
4. Zastosowanie
Olej z wiesiołka posiada szerokie spektrum zastosowania, wspomaga odporność poprzez utrzymywanie bariery ochronnej przed drobnoustrojami, wirusami i grzybami. Spowalnia procesy starzenia się skóry, dzięki zawartym nienasyconym kwasom tłuszczowym gamma – linolenowego i linolowego, łagodząc przy tym stany zapalne. Wykorzystuje się go w profilaktyce chorób skóry, atopowego zapalenia skóry (AZS), egzemy, trądziku łojotokowego, odwodnionej skóry, łuszczycy, świądu. Wspomaga układ krwionośny, dzięki regulacji poziomu stężenia cholesterolu we krwi, regulując przy tym gospodarkę tłuszczową. Olej stosuje się w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Bardzo dobrze wpływa na różnego rodzaju podłoża choroby autoimmunizacyjne tj. alergia oraz reumatoidalne zapalenie stawów. Wpływa na poprawę pamięci, walki ze sklerozą, demencją, urojeniami. Nieodzownym zastosowaniem wiesiołka jest również udział w gospodarce hormonalnej, która wpływa korzystnie na płodność mężczyzn, a także działanie przeciwnowotworowe piersi u kobiet. Pomaga pozbyć się toksyn z organizmu, ma działanie odtruwające oraz wspomagające przemianę materii. Stosowany jest również w kosmetyce do pielęgnacji skóry, włosów oraz paznokci – dzięki czemu utrzymuje barierę hydrolipidową skóry, cement międzykomórkowy, nawilża i uelastycznia skórę. Regularne spożywanie zapobiega otyłości i wzmacnia organizm.
5.Gospodarka hormonalna
Wiadomym jest, że gruczoł jakim jest grasica odpowiada za funkcjonalną odporność organizmu, która wspomaga i reguluje procesy starzenia. Należy wspomnieć przy tym o głównym gruczole dokrewnym, który odpowiedzialny jest za cały proces funkcjonowania organizmu, a takim jest przysadka mózgowa. To ona przyczynia się do sprawności całego organizmu, pobudzając hormony odpowiedzialne za samodzielne, zorganizowane procesy wewnątrzkomórkowe.
Stosując w diecie olej z wiesiołka, kobiety mogą wyregulować cykle miesiączkowe, unormować uderzenia gorąca, szczególnie w okresie menopauzalnym. Olej ten wspomaga łagodzenie stanu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), oraz leczenie suchości pochwy, zespołu policystycznych jajników, sprzyja regulacji miesiączek oraz bolesności piersi. U mężczyzn natomiast, zwiększa zdolność do ejakulacji plemników.
6. Płodność
Witamina F, to zbiór niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), w której w skład wchodzą: kwas gamma - linolenowy i linolowy. Odkryta została przez amerykańskiego naukowca Herberta McLean’a Evans’a dzięki wyodrębnieniu tej witaminy z olejów roślinnych. Wspomaga układ sercowo – naczyniowy, nerwowy a także autoimmunologiczny. Powszechne jej działanie na rozrodczość, oraz dzięki wyższym stężeniu kwasów omega 3 we krwi i plemnikach, okazuje się bardzo pomocne w leczeniu dolegliwości problemów zajścia w ciąże. Wspomaga płodność u mężczyzn, wpływając korzystnie na proces stężenia nasienia, ruchliwość i morfologię. Ważnym czynnikiem przyczyniającym się do hamowania ejakulatu i składu plemników jest również stres oksydacyjny, który przyczynia się do problemów płodności, zaburzając całą gospodarkę hormonalną. Witaminy przeciwutleniające A, E, C mają ogromny wpływ na ochronę antyoksydacyjną, zmniejszającą zaburzenia składu, wartości nasienia oraz procesu jajeczkowania , owulacji u kobiet. W badaniach interwencyjnych zauważono, że witaminy A, E, C, poprawiły jakość nasienia. Dlatego ważnym elementem jest, aby nie zapominać o stosowaniu profilaktyki zdrowia i badać poziom tych witamin we krwi, szczególnie przez mężczyzn. Po zastosowaniu suplementacji dowiedziono, że miały one znaczący wpływ na zajście w ciąże partnerki, oraz jej utrzymania. Należy nie zapominać o tym, jak niezbędna i kluczowa jest zdrowa, zbilansowana dieta oraz krzewienie kultury fizycznej.
Agnieszka Kaźmierska, Ewa Gawor, Wpływ oleju z wiesiołka na skórę, ze szczególnym uwzględnieniem działania kwasu gamma-linolenowego (GLA), Kosmetologia Estetyczna, 4 / 2015 / vol. 4, 335 - 338
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20359269/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23625331/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1913008/
https://www.recepta.pl/artykuly/witamina-f-gdzie-wystepuje-preparaty-z-witamina-f
Karolina Wiktorowicz i wsp., Wpływ sposobu żywienia na płodność mężczyzn, Forum Medycyny Rodzinnej 2019, tom 13, nr 3, 133–140
https://www.zdrowy-olej.pl/olej-z-wiesiolka-dawkowanie-i-zastosowanie/
https://zywienie.abczdrowie.pl/zrodla-wapnia
https://portal.abczdrowie.pl/cynk
https://zywienie.abczdrowie.pl/witamina-e
https://zdrowie.tvn.pl/a/kwas-linolowy-dzialanie-gdzie-go-znalezc-i-czym-grozi-niedobor